“Mevcut genel jeopolitik manzara, Bakü’nün Ukrayna ile Rusya arasındaki konularda bir tartışma platformu haline gelme olasılığını güçlendiriyor.”
QafSAM Başkan Yardımcısı Nazım Cafersoy, Qaynarinfo’ya yaptığı açıklamada, Bakü’nün Ukrayna ile Rusya arasındaki müzakerelerin yeri olma ihtimalini değerlendirirken bu görüşleri dile getirdi.
Muhatabımıza göre mevcut jeopolitik koşullar, Rusya ile Ukrayna arasındaki ilişkilerin yeniden düzenlenmesi için bazı verimli koşullar yarattı:
“Bunun 3 nedeni var. Ukrayna’daki savaş, Rusya ile Batı’nın, daha spesifik olarak Rusya ile ABD’nin mücadelesinin en yoğun olduğu yer. Rusya ile gerginliklere ilgi duyan Biden yönetimi, yavaş yavaş iktidarı devrediyor. Yerini, Rusya ile daha yumuşak bir bağlamda ilişkiler kurmaya çalışan Trump alıyor. Ukrayna tartışmalarının ana nedeni de bundan kaynaklanıyor. Mevcut gerilim, Avrupa’daki durumu da ekonomik, siyasi, sosyolojik ve sosyal anlamda karmaşıklaştırdı. Rusya ile Avrupa arasında enerji ilişkileri ve ticari ilişkiler vardı. Yaptırımlar nedeniyle hem Rusya hem de Avrupa ekonomisi Özellikle Avrupa Birliği’nin lokomotifi olan Almanya’da çok ciddi sıkıntılar yaşıyor. Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde son 3 yılda ciddi iflaslar, küçülmeler, olağanüstü seçimler yaşandı.”
Uzmana göre Ukrayna’yı gündeme getiren bir diğer konu da Suriye meselesi:
“Esad’ın gidişi ve Moskova’nın ona tepki göstermemesi Ukrayna’daki barış görüşmeleriyle doğrudan ilgilidir.”
Uzman, İsviçre’nin geleneksel barış görüşmeleri mekanı olarak önemini yitirdiğini söylüyor:
“Tartışmaların nerede yapıldığı jeopolitik manzara açısından önemli. Çünkü hangi alanda yapılırsa yapılsın, o alan psikolojik ve siyasi avantaj sağlıyor. Bu tür tartışmaların genellikle partizan olmayan alanlarda yapıldığı dikkate alınıyor. Geleneksel olarak partizan olmayan alan denilince akla İsviçre geliyor. Ancak İsviçre, Ukrayna konusunda somut bir tavır alarak Batı’nın yanında yer aldı. İsviçre bankalarında Ruslara ait paralar bloke edildi. Rusların bu ülkeye diplomatik ziyaretlerinde sorunlar yaşandı. İsviçre’nin tarafsızlığı kayıp”.
Nazım Cafersoy, Türkiye’nin bu konuda uygun bir yer olmadığı görüşünde:
“Türkiye, NATO üyesi olması ve Ukrayna’ya silah sağlaması nedeniyle Moskova ve Ankara’ya özel nüfuz vermemek adına Washington’un seçebileceği uygun bir yer gibi görünmüyor.”
Bu bağlamda uzmana göre ana lokasyon olarak Azerbaycan öne çıkıyor:
“Bakü, Amerika, Avrupa Birliği, Ukrayna ve Rusya ile iyi ilişkiler kurmuştur. Azerbaycan’ın uluslararası alanda attığı son adımlar, Bakü’nün bu konuda bir platform haline gelmesine fırsat vermektedir. Üstelik Azerbaycan da bu konuda ilk tecrübeleri edinmiştir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın ağustos ayında yaptığı açıklamalardan, AB’nin Bakü’den Rusya ile Ukrayna arasındaki enerji ilişkilerinde arabulucu rolünü oynamasını istediği, ülkenin de bu rolü üstlendiği anlaşıldı. O dönemde Ukrayna’dan geçen Rus enerji hatlarının geleceği konusunda çeşitli tartışmalar vardı. Azerbaycan bu konuda özel bir rol oynadı. bunların çözümünde rol oynar. “Ukrayna ve Rusya’dan da bazı heyetler Bakü’ye geldi. Görüşmeler çerçevesinde bu konunun da gündeme geldiğini, hatta iki ülke heyetleri arasında gizli toplantıların yapıldığını göz ardı etmiyorum. Ayrıca Büyük Britanya ve ABD’nin istihbarat şefleri de Bakü’yü ziyaret etti. Bu ziyaretlerin Ukrayna ve Rusya görüşmeleriyle de doğrudan bağlantılı olduğunu düşünüyorum.”
ABD’de Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşın Trump’ın iktidara gelmesiyle sona erme ihtimalinin yaygınlaştığını da belirtelim. Tarafların son dönemdeki eylemleri de böyle düşünmek için sebep veriyor. Böylece bugüne kadar barış konusunu kapatmayan savaşın tarafları, özellikle de Kiev, bu konuyu artık daha sık gündeme getiriyor. Bu durumda Kiev ile Moskova arasındaki müzakerelerin yeri meselesi gündeme geldi. Böyle bir yer rolünde birçok ülke ve şehirden bahsedilse de ağırlıklı olarak Bakü’nün adı geçmektedir. Pek çok uzman, Bakü’nün Rusya ile Ukrayna arasındaki görüşmelerin yapılacağı yer haline gelme olasılığını değerlendiriyor.