Lübnan hükümetinin, ABD destekli bir plan kapsamında yıl sonuna kadar Hizbullah’ı silahsızlandırma kararı hem iç siyasette hem de bölgesel dengelerde sert tepkilere yol açtı. İran ve Hizbullah bu adımı “direnişe yönelik saldırı” olarak nitelendirirken, ABD ve müttefikleri planın ülkenin istikrarı için zorunlu olduğunu savunuyor.
Önemli Noktalar
- Lübnan hükümeti, yıl sonuna kadar tüm silahların devletin kontrolüne geçmesini öngören ABD destekli planı kabul etti [1][3].
- Hizbullah, “Direniş, saldırı devam ederken ve işgal sürerken silahlarını teslim etmeyecek” [3] diyerek silahsızlanmayı reddetti.
- İran, Lübnan’a yaptığı diplomatik ziyarette Hizbullah’a açık destek verdi [5].
- İsrail, Hizbullah’ın silahsızlandırılmaması halinde askeri adımlarını artırabileceği mesajını verdi [2][4].
- Uzmanlara göre planın uygulanması, milyarlarca dolarlık dış yardımın önünü açabilir ancak mezhepsel gerilimi tırmandırma riski yüksek [8].
Yol Haritası ve Siyasi Arka Plan
Lübnan hükümeti, “Salı günü Lübnan hükümeti geri adım attı ve yıl sonuna kadar silahların yalnızca devletin elinde bulunmasını sağlamak üzere Lübnan ordusunun bir plan hazırlayacağını açıkladı” [1] diyerek kararını duyurdu. Bu adım, “ABD, Suudi Arabistan ve AB bu konuda hemfikir: artık mesele Hizbullah’ın silahsızlandırılması gerekip gerekmediği değil, bunun nasıl yapılacağı” [1] sözleriyle uluslararası destek gördü.
Plan, geçen yıl İsrail ile imzalanan ateşkesin ardından sınır bölgelerindeki güvenliği sağlamayı amaçlıyor. Ancak analistlere göre, “İsrail’in geçen hafta attığı adımlar, Hizbullah’ı Gazze savaşıyla bağlantılı sınır ötesi saldırılarını sona erdirmeye zorlamayı ve belki de daha büyük bir askeri angajmanın öncülüğünü hedefliyor” [2].
Hizbullah ve İran’ın Tepkileri
Hizbullah Genel Sekreter Yardımcısı Naim Kassem, “Direniş, saldırı devam ederken ve işgal sürerken silahlarını teslim etmeyecek” [3] diyerek planı reddetti. Kassem ayrıca, “Hükümetin saldırı sırasında direnişin, halkın ve Lübnan’ın savunma silahlarını kaldırma kararı, direniş savaşçılarının ve ailelerinin öldürülmesini ve topraklarından, evlerinden çıkarılmalarını kolaylaştırıyor” [3] ifadeleriyle, kararın güvenlik risklerini artıracağını savundu.
İran cephesinden ise, “İran Lübnan’a herhangi bir plan getirmedi, ABD getirdi. Lübnan işlerine müdahale edenler, planları ve takvimleri dikte edenlerdir” [5] açıklaması yapıldı. İran’ın mesajı, Beyrut’a giden üst düzey yetkililerin Hizbullah’la dayanışma pozlarıyla pekiştirildi.
İsrail Faktörü ve Güvenlik Dengeleri
Hizbullah kanadı, “Şii milis, yalnızca İsrail Lübnan’a yönelik saldırılarını durdurur ve güneyden kalan birliklerini çeker ise iş birliği yapacaktır” [4] diyerek sürece koşul getirdi. İsrail tarafında ise askeri baskının artırılması yönünde sinyaller geldi.
Bazı uzmanlar, “Herhangi bir İsrail tavizi olmadan Lübnan’ın örgütün silahlarını ortadan kaldırmaya yönelik adımı, mezhepsel gerilimi körükleme ve iç huzursuzluğu tetikleme riski taşır” [8] uyarısında bulunuyor.
Ekonomik Boyut ve Olası Senaryolar
Silahsızlanma adımı, “Hizbullah’ın bir savaş gücü olarak etkisizleştirilmesi, savaş ve ekonomik krizle harap olmuş bir ülkeyi yeniden inşa etmek için gereken milyarlarca dolarlık dış yardımın önünü açmak açısından hayati görülüyor” [8]. Ancak “Bu süreç, şu anda yürütülme biçimiyle çok tehlikeli. Şii toplumunun daha geniş kesimlerini Amal ve Hizbullah’ın arkasında kenetleyebilir” [1] görüşü, planın ters etki yaratma ihtimaline işaret ediyor.
Sonuç
Lübnan’da Hizbullah’ın silahsızlandırılması planı, ülkenin savaş sonrası toparlanma sürecinde hem fırsatlar hem de ciddi riskler barındırıyor. ABD ve Körfez desteğiyle yürütülen girişim, uluslararası yardımın kilidini açabilecek potansiyele sahip olsa da, Hizbullah ve İran’ın direnci ile İsrail’in askeri baskısı, süreci kırılgan hale getiriyor. İç siyasi dengeler ve mezhepsel fay hatları göz önünde bulundurulduğunda, planın uygulanması hem Lübnan’ın hem de bölgenin geleceğini doğrudan şekillendirecek.
Kaynakça
[1] Reuters. Lebanon to Draw up Plan to Disarm Hezbollah by Year-End, US Says. 12 Ağustos 2025. https://www.reuters.com/world/middle-east/lebanon-draw-up-plan-disarm-hezbollah-by-year-end-us-says-2025-08-12/.
[2] Reuters. Israel Seeks to Force Hezbollah to End Attacks, Analysts Say. 11 Ağustos 2025. https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-seeks-force-hezbollah-end-attacks-analysts-say-2025-08-11/.
[3] Associated Press. Hezbollah Will Not Give up Weapons as Israeli Aggression Continues, Deputy Leader Says. 13 Ağustos 2025. https://apnews.com/article/hezbollah-lebanon-disarmament-2025-08-13.
[4] Associated Press. Hezbollah Will Cooperate Only if Israel Stops Attacks and Withdraws Troops. 13 Ağustos 2025. https://apnews.com/article/hezbollah-israel-attacks-withdrawal-2025-08-13.
[5] Al Jazeera. Iran Says US Is Dictating Plans for Lebanon Disarmament. 14 Ağustos 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/8/14/iran-says-us-is-dictating-lebanon-plan.
