Sırbistan’da Kasım 2024’te 16 kişinin ölümüne yol açan Novi Sad tren istasyonu faciası sonrası başlayan öğrenci öncülüğündeki hükümet karşıtı protestolar, son günlerde şiddetli çatışmalara dönüştü. Hükümet yanlıları ve karşıtları arasında çıkan olaylar, ülke siyasetinde gerilimi tırmandırdı.
Önemli Noktalar
- Novi Sad tren istasyonu çatısının çökmesiyle başlayan protestolar 9 aydır sürüyor.
- Son günlerde Novi Sad, Belgrad, Vrbas ve diğer şehirlerde şiddetli çatışmalar yaşandı.
- Yaralı sayısı yüzleri bulurken, onlarca kişi gözaltına alındı.
- Cumhurbaşkanı Vučić protestocuları “terörist” ilan etti, yabancı müdahale iddiasında bulundu.
- AB, ifade özgürlüğü ve şiddet olayları konusunda endişe dile getirdi.
Protestoların Kökeni: Bir Altyapı Skandalı
Kasım 2024’te Novi Sad’da yenilenen tren istasyonunun çatısının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetmişti. Birçok kişi bu felaketi, “yolsuzlukla beslenen devlet altyapı projelerindeki ihmal” olarak nitelendirdi [6]. Olayın ardından başlayan ve üniversite öğrencilerinin öncülük ettiği protestolar, zamanla genişleyerek erken seçim ve demokratik reform taleplerine dönüştü.
Protestocular, “Bu, geri çekilme zamanı değil” [6] derken, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić talepleri reddetti. Vučić, göstericileri “teröristler” olarak tanımlayarak “Bilinçli olarak kan dökülmesini kışkırtmak istediler. Hesap verme zamanı geliyor” [6] ifadelerini kullandı.
Şiddetin Tırmandığı Gece
Geçen hafta içi, özellikle Novi Sad ve Belgrad’da şiddet olayları dikkat çekti. Novi Sad’da iktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) ofisleri önünde başlayan gerginlik, meşale ve havai fişeklerin protestoculara atılmasıyla büyüdü [2]. Bazı hükümet karşıtı gruplar ofislerin camlarını kırdı, içerdeki eşyaları dışarı fırlattı [3].
Polis, olaylara göz yaşartıcı gazla müdahale etti. İçişleri Bakanı Ivica Dačić, “Çarşamba günkü çatışmalarda 27 polis memuru ve yaklaşık 80 sivil yaralandı” [3] bilgisini paylaştı. Vučić ise “Gandhivari protestolar istemedikleri artık açık. Daha fazla tutuklama olacak” [3] dedi.
Muhalefet Partisi Özgürlük ve Adalet, milletvekillerinden Pedja Mitrović’in yaralandığını açıklayarak, “Bu, bu hükümetin ve Aleksandar Vučić’in el yazısıdır, Sırbistan’ı böyle görüyorlar” [3] değerlendirmesinde bulundu.
Karşılıklı Suçlamalar ve Uluslararası Tepkiler
Vučić, Novi Sad’da 16 polis memurunun ve yaklaşık 60 partisinin destekçisinin yaralandığını, “Yasayı ihlal eden kişiler yakalanacak… Bu gece yurtdışından planlanan felaket senaryosunu önledik” [2] sözleriyle duyurdu. Muhalefet ve öğrenci grupları ise polisin, “rejim yanlılarını koruyup protestoculara taş ve meşale atanları engellemediğini” savundu [4].
AB Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, şiddet haberlerini “son derece endişe verici” olarak nitelendirdi [4] ve “AB yolunda ilerlemek, vatandaşların görüşlerini özgürce ifade edebilmelerini ve gazetecilerin baskı veya saldırı olmadan haber yapabilmelerini gerektirir” [4] dedi.
Protestoların Geleceği
Analistler, hem hükümetin hem de protestocuların geri adım atma niyetinde olmadığını belirtiyor. ECFR’den Engjellushe Morina, “Hükümet yanlısı medyanın söylemi, onların ‘terörist’ olduğu ve buna göre muamele edilmesi gerektiğidir” [6] diyerek iktidarın sert güvenlik yaklaşımına dikkat çekiyor.
Protestocular ise “Çok ciddiler, kolay kolay pes etmeyecekler” [6] mesajı veriyor. Ancak baskı ve kitlesel tutuklamalar, hareketi geçici olarak yavaşlatabilir.
Sonuç
Sırbistan’daki protestolar, bir altyapı faciasıyla başlayıp ülkenin siyasi yönelimi ve demokratik standartları hakkında geniş bir toplumsal tartışmaya dönüştü. Taraflar arasında diyalog zemininin zayıf olduğu görülüyor. Vučić’in güvenlikçi politikaları ve protestocuların kararlılığı, önümüzdeki dönemde gerginliğin süreceğine işaret ediyor. Uluslararası baskının artması, sürecin yönünü belirleyebilir, ancak mevcut durumda çatışma sarmalından çıkış kısa vadede olası görünmüyor.
Kaynakça
[1] The Guardian. Dozens Injured in Serbia as Protesters Clash with Pro-Government Supporters. 14 Ağustos 2025. https://www.theguardian.com/world/2025/aug/14/serbia-protesters-clash-government-supporters-belgrade-novi-sad.
[2] Reuters. Serbia’s Police Intervene to End Standoff Between Ruling Party Supporters and Anti-Government Protesters. 13 Ağustos 2025. https://www.reuters.com/world/serbias-police-intervene-end-standoff-between-ruling-party-supporters-anti-2025-08-13/.
[3] Reuters. Protesters in Serbia’s North Demolish Ruling Party Offices. 14 Ağustos 2025. https://www.reuters.com/world/protesters-serbias-north-demolish-ruling-party-offices-2025-08-14/.
[4] Associated Press. Serbian Protesters Are Back on the Streets as Clashes with Government Loyalists Escalate. 14 Ağustos 2025. https://www.washingtonpost.com/world/2025/08/14/serbia-protest-clashes-students-vucic-dacic/576c0df6-790e-11f0-a013-3892e10b2f53_story.html.
[5] Associated Press. Clashes Erupt for a Second Day at Anti-Government Protests in Serbia in a Major Escalation. 13 Ağustos 2025. https://www.washingtonpost.com/world/2025/08/13/serbia-protests-clashes-police-students-vrbas-vucic/74bd04ac-7821-11f0-a013-3892e10b2f53_story.html.
[6] Al Jazeera. What Are Serbia’s Protesters Demanding, and What’s Next?. 30 Haziran 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/6/30/what-are-serbias-protesters-demanding-and-whats-next.
